De heerlijkste kruidenrecepten

Absint-alsem (Artemisia-absinthium L.)

Print Recept

Absint-alsem is één van de bitterste kruiden die je je kan voorstellen. Absinthium betekent trouwens zonder zoetheid. Het is niet dadelijk een kruid om lustig mee aan de slag te gaan.

Wetenschap

Zijn absintdranken schadelijk voor de gezondheid?
De dranken schaden bij overmatig gebruik de gezondheid door de alcohol, en niet of minder door gifstoffen uit de plant absintalsem. Diverse Europese landen verboden absintdranken in het begin van de 20ste eeuw. Men vermoedde dat de hoge gehalten aan de inhoudsstof thujon, afkomstig uit de plant absint-alsem, vergiftigingen veroorzaakte die in enkele gevallen zelfs een dodelijke afloop kenden.

Enkele Duitse onderzoekers hebben onlangs de oude recepten van onder het stof gehaald en de absint nauwgezet volgens de aantekeningen gemaakt. Met moderne technologie bepaalden zij het gehalte aan thujon. En wat blijkt? De hoeveelheden zijn tot 200 maal lager dan de concentraties die in het begin van de 20ste eeuw werden vooropgesteld.

De vergiftigingen toendertijd waren dus vooral aan overdreven alcoholisme te wijten. Je mag met gerust hart de opnieuw toegelaten absint verorberen, zolang je het met mate drinkt. Het is niet thujon die de bittere smaak van absint veroorzaakt maar de stof absinthine, die tot de groep sesquiterpeenlactonen behoort.

Volgens het Amerikaanse blad Trends in Pharmacological Sciences is de kans groot dat er gesjoemeld werd met de kleur en de kwaliteit van de alcohol, verwerkt in "absinth".

Zo werd de groene kleur opgepept met giftige verbindingen als kopersulfaat en anilinegroen. En om de drank extra troebelheid te geven, maakte men gebruik van giftige verbindingen als anti-moontrichloride of loodsuiker.
A.H. Oort, schrijft in 1907 "het feit dat de sterke smaak van het aroma den wansmaak van slechten alcohol bedekt, zoodat de op winst beluste fabrikant zeer minderwaardige, soms zelfs gedenaturaliseerden alkohol gebruiken kan, zonder dat de drinker dit merkt."

Is absint-alsem giftig?
Absint kan net zoals de notenboom de groei van andere bomen en planten hinderen. De plant stuurt een soort gif in 't rond (een vluchtig methyljasmonaat). In Nederland deden ze een proef en stelden vast dat de alsem, in de richting van de wind, de plantengroei hinderde tot op één meter afstand van de plant

Werkt absintalsem abortief?
In een wetenschappelijk onderzoek uit 1979 op ratten, leidde 10 mg scoparone (geïsoleerd uit de Alsem) tot een 100 procent terminatie van de zwangerschap, nadat het de eerste 7 dagen na de geslachtsgemeenschap werd gegeven.

Gebruik dus nooit absint alsem als je zwanger bent.

In de keuken
De laatste tijd steekt de absint weer de kop op. Heel recent zag ik een reportage over Barcelona. Op de terrasjes zaten mensen met een groen drankje voor zich. Op het glas lag een speciale lepel met suiker erop. Het suikerklontje stond in vuur en de suiker druppelde in de drank. Het ging hier inderdaad over "Absinthe".

Daar wilde ik meer van weten. Jaak Scheelen, specialist in likeuren, bevestigde dat hij opnieuw absintlikeur mag verkopen. Hij toonde me de fles. Ik vroeg hem of hij ook de bijpassende lepeltjes had, maar die waren voor zijn likeur niet nodig.

Hij vertelde me het volgende:

"Neem een klein borrelglaasje en giet het boordevol met absintlikeur (wanneer het glas niet volledig gevuld is, kan het stukspringen )
Breng een lucifervlam net boven de vloeistof. Die begint onmiddellijk te branden.
Wees voorzichtig, want bij klaarlichte dag is de vlam bijna niet te zien. Beweeg je hand heen en weer boven het glas en voel of de vloeistof werkelijk brandt.
Na een halve minuut, op dat ogenblik is de top van de vlam duidelijk geel van kleur, mag je de vlam doven. Maar let op. Nooit blazen.
Neem een plat voorwerp, om de lucht af te sluiten. Bijvoorbeeld een platte voet van een glas, een platte bodem van een fles, een plat breed mes dat het glas volledig afdekt enz.

Overtuig je dat de vlam inderdaad uit is. En dan ... genieten.
Bij voorkeur slurpend drinken ....
De verbranding zal het alcoholgehalte wat verarmen, maar hoofdzaak is dat er een caramelisatie plaats vindt wat op zich de smaak verrijkt.

In de volksgeneeskunde
Bacteriewerend
In de ziekenkamer hing regelmatig een bosje alsem om insecten en infecties te weren.

Goed tegen wormen
Katten- en hondenwormen naar andere oorden verhuisd door alsemthee.

Anti vlooien- en motten middel
Als de beestjes last hadden van vlooien kregen ze een bad met een alsemaftreksel.

Oorsuizingen en reisziekte
Het kruid stond ook bekend om oorsuizingen en reisziekte tegen te gaan.

Anti katerkruid
Dodonaeus vertelt: "Alssen is een zeer goedt ende nuttelijck ding voor de ghene die weeck ofte onsterck van maghe zijn. Het selve is behulpigh / nuchteren ofte voor de maeltijdt inghenomen zijnde / om dronckenschap te beletten.
Rembert heeft het over de nuttige werking van dit kruid. Het zou zelfs goed zijn tegen dronkenschap. Maar niet iedereen ging daar toen mee akkoord en dat noteerde hij ook..
"Sommighe willen dit cruydt ganschelijk verbieden / als daer in meer hinderlijck dan nut wesende ..."

Daar wilde ik graag meer over weten. Ik ontdekte het volgende: In Frankrijk maakten ze vroeger een likeur 'Absinth'. Deze alcoholische drank was in de 19de eeuw erg in trek.

Van Gogh dronk regelmatig een ‘Absinthje’ en wist waarschijnlijk niet echt wat hij daarmee aanrichtte in zijn lichaam. In absint-alsem zitten etherische oliën, zoals thujon en thujol. Deze stoffen veroorzaakten hoofdpijn, duizeligheid, verwarring, verlamming en als je er echt mee overdreef werd je krankzinnig. In het ergste geval ging je dood. Dit verschijnsel noemden ze 'absintisme'.

Ze vertelden allerlei wilde verhalen over absint-alsem. Deze plant stond dan ook vlug op de zwarte lijst. De likeur ‘Absinth’ was verleden tijd en mocht niet meer verkocht worden na de invoering van de absintwet. 

In Italië en Frankrijk produceerde men vanaf toen promt een absintwijn met de naam "vermouth".
Deze naam komt van het Duitse woord "vermut" (wormkruid) en duidt op de wormafdrijvende werking van het kruid.

Koortswerend
Het recept van Walafried lijkt me wel wat omslachtig, zeker als je lange haren hebt. Maar hij lijkt erg overtuigd van zijn zaak.

Wallafried schrijft:

"Hij lest de brandende dorst en dempt de koorts:
Het werkt beslist, het middel is probaat.
Maar ook als je hoofd ineens steken
en scheuten voelt of duizeling je dreigt te
vloeren, vraag gerust dit kruid om hulp.
Laat wat bittere alsemblaadjes alsemblaadjes koken
in een ruime pan en giet het lauw extract dan
over je kruin. Vergeet niet na het wassen
je hoofdhaar af te dekken met wat loofe
en wikkel daarom weer een zacht kompres.
Je merkt al snel (het zal geen uren duren):
Die ene plant kan almachtig veel!"

In het huishouden
In de kleerkast kregen motten het op hun heupen als er een zakje met dit kruid aan de kapstok hing.

In de tuin
Absint houdt van droge, kalkhoudende, stikstofrijke, bewerkte gronden. Kunnen veel zon verdragen, bij voorkeur schrale grond.

Oogst
Oogst de plant voor ze helemaal in bloei staat.
De plant bloeit van juni tot september.

Weetje
Deze alsem is leuk om in de border toe te passen omwille van zijn grijs blad.
De zwarte aardvlo griezelt van alsem.
Het koolwitje wil je kool wel eens innemen. Alsem beschermt de arme stakker.
Slakken vinden het helemaal geen lolletje als je een alsemaftreksel over de aarde sproeit