Lijsterbessen

Print Recept

Lekker klessebessen over lijsterbessen (Sorbus aucuparia)

Even kennis maken

Lijsterbessen kunnen goed tegen de koude. Ze groeien ook op arme grond en stelen in het najaar met hun oranje bessen de show. Lijsterbessen zijn, zoals de berken, echte pioniers. Ze groeien als eerste op open plekken, waar andere bomen eerst even bedanken en afwachten.

Lijsterbessen in de apotheek

Als je een hoest had opgescharreld of niks meer kon zeggen, kwam een helpende kruidenhand vroeger aangedragen met acht gedroogde bessen. Die moest je over twaalf uren verdeeld, langzaam opeten. Heel traag in op zabberen was de boodschap. Als de eerste bes opgesoupeerd was, spuwde je ze uit en na een tijdje ging nummer twee erin. Dat uitspuwen was een voorzorgsmaatregel. De giftige stoffen zaten namelijk in de pitten. Vooral hese zangers en redenaars maakten van deze gedroogde bessen dankbaar gebruik. Die hielden hun stembanden ook soepel. Als stemloze troubadours op verse bessen wilden knabbelen, moesten het wel heel rijpe vruchten zijn. In onrijpe bessen zitten blauwzuurglycosiden en die konden wel eens voor narigheid zorgen. Met gedroogde of heel rijpe bessen had je dat gevaar niet. Je moest wel de hoeveelheid bessen in 't oog houden. Niet overdrijven was ook hier de boodschap. Na een dagje 'lijsterbessen' kregen ze toch weer klank uit hun hese stembanden.

Koken met lijsterbessen

Lijsterbesazijn
Laat eens wat lijsterbessen drie weken in je azijn rondzwemmen. Zeef de bessen dan eruit en gebruik de azijn voor vinaigrettes. Je weet niet wat je proeft.

Lijsterbesmoes
Samen met appels kan je een alternatieve appel-lijsterbes-moes maken. Door het koken verdwijnen de schadelijke stoffen.

Lijsterbesjenever
In Duitsland gieten ze jenever over de bessen en laten ze die 3 weken op een warme plek staan. Daarna gaan de bessen uit de jenever en de jenever in de Duitsers. Dan is de wijsheid vlug in de kan... Lijsterbes-met-feestneus maken die Duitsers zo: ze wassen 500 g lijsterbessen en doen die in een glazen weckpot, nadat ze de bessen met een vork pletten. Dan roeren ze 250 g suiker door de moes. Ze leggen er een handdoek over en laten twee dagen staan. Ze gieten er een liter brandewijn (eau de vie) over. Doen er nog 5 jeneverbessen bij en laten een maand staan. Ze filteren en proeven eens voorzichtig. Als ze het niet zoet genoeg naar hun zin vinden, kunnen ze nog wat suiker toevoegen en 14 dagen laten staan. Geregeld eens schudden is geen slecht idee. Maar afblijven! En dan: Gesundheit!

Lijsterbesjam
Je hebt verschillende soorten lijsterbessen. Voor jam en moes kies ik altijd voor de zoete soorten (Sorbus dulcis of Sorbus moravica). Als de bessen te bitter zijn, gebruik ik ze ook, maar dan pas nadat ik er eerst eens een nachtje vorst overheen heb laten gaan. Als de vriezeman te lang op zich laat wachten, laat ik de bessen even opkoken en giet er het water vanaf. Of ik zet de bessen een nachtje in koud water met een eetlepel azijn. 's Morgens giet ik het water af en gebruik ik de bessen, al of niet samen met appels of vlierbessen.

Lijsterbes-tuin-hulpje
Leg wat aarde van onder de lijsterbesboom bij je groenten in de tuin. Dat jaagt rupsen en koolwitjes weg. Dit is een goede raad uit de 11de eeuw, je weet wel van de kloosterlinge Hildegard von Bingen. Ik hoop voor jou dat de 20ste-eeuwse rupsen en koolwitjes nog weten, dat ze bij het zien van die aarde verondersteld worden weg te spurten.

DANIËLLE HOUBRECHTS